Pillar of the Boatmen

Pillar of the Boatmen (Pilier des Nautes)

 

Op de 'Pillar of the Boatmen' welke is opgegraven onder de Notre Dame zijn diverse interessante afbeeldingen te zien van zowel Gallische als Romeinse goden. De vierkante pilaar is gehouwen uit kalksteen en is een van de oudst bewaard gebleven stukken van afbeeldende Gallische kunst met een geschreven inscriptie.


De pilaar is te dateren doordat er een toewijding aan keizer Tiberius op vermeld is, welke keizer werd in 14AD en werd aangeboden door het gilde van zeelieden van Lutetia, de verkooplieden welke langs de Seine reisden.


De stad Lutetia werd gebouwd op het Île de la Cité, een eiland in het midden van de Seine, een goed te verdedigen plaats en ideaal om handel te drijven via de rivier. De Gallisch-Romeinse stad breidde zich uit aan de zuidkant van de rivier, maar het eiland bleef het hart van de stad en daarom werden er daar diverse tempels gebouwd. De ongeveer vijf meter hoge pilaar werd opgesteld bij een van deze tempels.


De pilaar bestaat uit 4 blokken. Alhoewel er met redelijke zekerheid kan worden gezegd welke stapelvolgorde de blokken hebben (aan de hand van de relatieve grootte van de blokken), weet niemand de rotatie volgorde van de blokken, er zijn 64 mogelijkheden.


Ergens in de derde eeuw is de pilaar in stukken gebroken en zijn de stukken gebruikt om de fundamenten van de muren aan de rivieroever te verstevigen. Gedurende de jaren groeide het eiland in formaat zodat de scheepswerven, en zo de brokstukken, zich nu tientallen meters van de rivierbanken bevonden.


De christelijke cathedraal van St. Etienne werd (door Childebert) in 528 opgericht aan de kant van de Gallisch-Romeinse tempel en later in 1163 werd de Notre Dame hier vervolgens overheen gebouwd. De pilaar lag nog altijd onder het bouwwerk verstopt.


De meeste brokken van de pilaar zijn teruggevonden in 1710 /1711 gedurende de constructie van een tombe onder de Notre Dame. De vondst werd als eerst gepubliseerd door Baudelot de Dairval in 1712. Niet alle stukken zijn gevonden, voor 3 van de stukken heeft men enkel de bovenste helft. Na de ontdekking warden de stenen blokken vervoerd naar ‘Hôtel de Cluny’, een middeleeuws kerkelijke locatie, gebouwd op de overblijfselen van een tweede eeuws badhuis. Dit werd later ‘Musée du Cluny’ en daarna ‘Musée national du Moyen Age’. In 2001 werden de blokken gerestaureerd en werd de aanslag, welke zich in de afgelopen drie eeuwen aan het steen gehecht heeft, verwijderd en de stukken zijn weer te bewonderen in het museum.


Tarvos Pillar of the Boatman

 

De bovenste ring, waarvan enkel de bovenste helft teruggevonden is, toont Cernunnos, Smertios, Castor en Pollux.

 

Cernunnos heeft hertshoorns waar twee getwiste ringen aan hangen (torque’s, typisch Keltische sierraden). De naam Cernunnos kan als "ker nunnos" gelezen worden wat "rond nieuw" betekent volgens Keltische woordvolgorde. In het Romeins betekent het “de gehoornde”. Gebaseerd op de hoeveelheid lichaam in de bovenste helft van het blok wordt er aangenomen dat Cernunnos in een zittende, benen gekruisde, houding afgebeeld is. Er zou onvoldoende ruimte zijn om hem op een stoel te laten zitten of te laten staan.

 

Smertios wordt knielend getoond terwijl hij een knuppel hanteerd om een slang aan te vallen. Castor en Pollus worden getoond terwijl zij naast hun paard staan, speerdragend.

 

Tarvos Cernunnos Tarvos Smertios
Tarvos Castor Tarvos Pollux

 

De tweede ring, toont Jupiter, Esus, Tarvos Trigaranus en Vulcan. Jupiter is staand afgebeeld met een speer en een bliksemschicht in zijn handen. Esus is afgebeeld naast een boom (wilgenboom) welke hij omhakt met een bijl. Tarvos Trigaranus wordt getoond als een grote zwaargebouwde stier staande voor een boom. Twee kraanvogels staan op zijn rug en een derde staat op zijn hoofd. Vulcan wordt staand getoond, met hamer en tang.

 

Tarvos Jupiter Tarvos Esus
Tarvos Trigaranos Taruos Taurus Trigaranos Tarvos Vulcan

 

De derde ring, waarvan enkel de bovenste helft aanwezig is draagt de belangrijkste inscriptie. Aangezien de inscriptie een kantlijn heeft en compleet lijkt te zijn weet men niet wat er op de onderste helft zou moeten staan.

Tarvos pillar of the boatman inscription Tiberius

De andere zijdes tonen groepen van drie: een groep van drie jonge mannen met schilden en speren, een groep van drie oudere bebaarde mannen met schilden en speren met de inscriptie 'lurises', en een groep van drie figuren waarvan tenminste één vrouwelijk is. Zij zijn ongewapend, gekleed in glooiende gewaden en dragen een inscriptie 'Senani U[s]eiloni'.

Tarvos Nautes Sailorstarvos men in arms Eurisis

Tarvos ceremony of dedicationTarvos dedication of the pillar

De vierde en onderste ring is iets breder dan de bovenste drie. Enkel de bovenste helft is overgebleven en de inscripties zijn zwaar beschadigd. Elke kant toont een combinatie van staande figuren. Mars, met speer en zwaard wordt vergezeld door een vrouwelijke godheid met grote oorringen en vloeiende kledingstukken welke over een arm wordt gedragen. Mercury met mogelijk Rosmerta, een veel voorkomende metgezel van Mercury in Gallische kunst. Fortuna wordt vergezeld door een andere vrouwelijke godheid, mogelijk Juno. Twee andere ongeïdentificeerde vrouwelijke godheden bevinden zich op de vierde kant, waarvan de linker tot haar middel naakt is en een mantel achter zich omhooghoudt met opgeheven armen, de andere is gekleed en heeft grote ronde oorringen.

Tarvos MarsTarvos Mercury

Tarvos FortunaTarvos Venus

De pilaar wordt gedomineerd door Jupiter, vergezelt door Mercury, Mars, Fortuna, Castor en Pollux en Vulcan. Getoonde Gallische goden zijn Esus, Tarvos Trigaranus, Smertios en Cernunnos.

De inscripties op de pilaar zijn in Latijns maar hebben enkele Gallische kenmerken. Sommige namen van goden zijn geschreven in Latijns, andere in Gallisch. Het biedt één van de weinige registraties van de naam Cernunnos. Het is opmerkelijk dat alle Gallische goden worden benoemd als namen op zichzelf en niet als ondergeschikten van een Romeinse godheid zoals in latere eeuwen gewoonlijk zou zijn.

Doordat er zowel Romeinse als Gallische goden afgebeeld worden, kan het zijn dat sommigen dezelfde waren, echter met een andere naam. Smertios is bijvoorbeeld te vergelijken met Mars en Mercury met Lugus. Dit is mogelijk doordat verschillende bevolkingen de verhalen iets anders doorgaven en de oorspronkelijke goden zichzelf later tegenkwamen, echter in een andere vorm en naam.

Het reliëf op de eerste ring toont de Gallische god Esus die in een boom hakt. Het tweede toont een stier staande bij een boom en vergezeld door drie kraanvogels welke op zijn rug staan. Op de twee reliëfs zijn de inscripties af te lezen 'ESVS' en 'TARVOSTRIGARANVS'.  De goddelijke drie-eenheid van vogels is een vaker voorkomend Gallisch tafereel. De vorm van een kraanvogel was enkel bestemd was voor een vrouwelijke godheid. Andere vogelverschijningen betreffen 'egrets', oftewel, kleine witte reigers.

'Tarvos Trigaranus': "Stier (Tarvos) met drie (Tri) kraanvogels (Garanus)".'

Tarvos Trigaranos

Een soortgelijk reliëf is gevonden in Treves, waarop het tafereel terug te vinden is van Esus welke in boom hakt waar zich drie vogels in bevinden naast het hoofd van een stier welke zich in de boom bevindt.

De god Esus wordt op nog slechts één andere plek benoemd, in een klassiek gedicht, geschreven door Lucan (M. Annaeus Lucanus) en kan worden gevonden in het eerste deel van zijn “Pharsalia” (Burgeroorlog).

Tarvos Esus Cutting Tree

 

 

"And those who pacify with blood accursed

 

Savage Teutates, Esus’ bloody shrines

and Taranis’ altar, cruel as those

loved by Diana, goddess of the north, whom the Scythians serve

All these destroyed in war”

 

 

Latere uitleg (9th c. CE) identificeert Esus zowel met Mars of Mercury en vertelt dat zijn slachtoffers werden opgehangen aan een boom. Naast het waarschijnlijke feit dat de Kelten mensenoffers gaven, zijn er mogelijk meerdere symbolieken aanwezig.

 

Een ander bewaard gebleven tafereel van Cernunnos en Tarvos is afgebeeld op de Gundestrup Cauldron.

 

 

Tarvos Gundestrup Cauldron
 
Deze kookpot is het meesterwerk tussen iets minder dan een dozijn kookpotten en ketels gevonden in het Zuid-Scandinavische Denemarken. Tot vandaag de dag heeft elk boek dat het bronzen tijdperk beschrijft een foto van een gedeelte van deze kookpot in zich. De Gundestrup Cauldron is erg belangrijk aangezien er enkele overeenkomsten zijn tussen afgebeelde goden op de Pilaar en de Cauldron.

Wanneer we kijken naar de afbeelding van 'TARVOS TRIGARANUS', dan hebben we een boom, een stier en 3 kraanvogels. Welke betekenis heeft dit gehad voor de oude Kelten?

 

Tarvos booomverering door de druiden

 

Bomen werden geëerd door de Kelten en aanbeden door de druïden. Het woord druïde kan afgeleid worden van het Griekse woord drusk (eikenboom) en het vergelijkbare Ierse woord duir (eikenboom).

 

Een druïde was een lid van een geleerd priesterschap in de oude Keltische maatschappijen van West-Europa, Groot Brittannië en Ierland. Ze werden onderdrukt door de Romeinse overheid en verdwenen uit de geschriften in de tweede eeuw CE, Druïden vervulden een combineerde rol van priester, rechter, wetenschapper en leraar. Er bestaat weinig betrouwbaar bewijs voor hen bestaan waardoor er weinig kan worden gezegd over hen, echter worden ze prominent gerepresenteerd in latere Ierse mythen en literatuur. De meeste informatie is afkomstig van de Romeinse schrijvers.

 

De boom werd gezien als het symbool voor leven. Diverse volkeren associeerden appelbomen met Myrddin, Manannan en Avalon, afkomstig uit de Otherworld (het dodenrijk), voor de Germanen had de boom een soortgelijke rol als Yggdrasil, de levensboom, de spil van de wereld.

 

Tarvos Yggdrasil

 

De drie kraanvogels hebben analogien met andere groepen vogels. In mythen uit Welsh vindt men de drie vogels van Rhiannon, moeder van Pryderi, en te identificeren met de godinnen Macha en Epona, net als Modron, moeder van Mabon. De vogels van Rhiannon waren gestuurd om de zeven overlevenden van Prydein de weg naar het dodenrijk te tonen. In de Ierse mythen vindt men de drie zusters Morrigan, Macha (welke vaak gelijk wordt gesteld aan Rhiannon), en Badb, welke als kraaien verschijnen op het slagveld. Het kan worden aangenomen dat de drie kraanvogels de drie vogels van een krachtige godin zijn, koningin van oorlog, maar ook de moeder van de god van het licht.

 

Bij de stier kan men denken aan de bruine stier van Cuailnge, welke de oorlog tussen Connacht en Ulster veroorzaakte, en welke Morrigans vijandigheid richting Cuchulainn veroorzaakte. Het was de dood van een witte stier welke uiteindelijk de oorlog deed stoppen en de orde terug liet keren in Ierland.

 

Op de binnenbodem van de Gundestrup Cauldron, is een reliëf te vinden van een stier welke, stervend, de grond inzinkt, alsmede een tafereel van drie stieren welke zullen worden geofferd door drie krijgers.

Tarvos Gundestrup Cauldron bottom 1Tarvos Gundestrup Cauldron bottom 2Tarvos Gundestrup Cauldron bottom 3

 

Bij de Romeinse tempel in Maiden Castle (Dorset), is een bronzen stier gevonden met drie hoorns en drie vrouwen op zijn rug. Sommigen speculeerden dat dit een Mithraisch (religie) object was en dat de gelijkenis tussen de bronzen stier en de reliëfs onontkenbaar waren. Wat hierbij het belangrijkste is, is dat het Mithraism is gebaseerd op de overtuiging dat Mithra de cosmische stier versloeg en dat in een vroeg stadium van Mithraism Corax (kraai) zich bevond op de rug van de stier.

 

Tarvos Mithras 1 Tarvos Mithras 2

De Mithrascultus, met zijn mystieke vormen van astrologie en zonnecultus (Mithras werd wel Sol Invictus, de onoverwinnelijke zon, genoemd), maakte gebruik van donkere, onderaardse, met wierook gevulde ruimten als mysterieuze vergaderruimten en hield initiatierites om nieuwe volgelingen in te wijden in de geheimen van de leer. Het Mithraïsme was een geduchte rivaal van het in opkomst zijnde christendom. De keizer Iulianus Apostata probeerde nog om de cultus in ere te herstellen, maar in de 4e en 5e eeuw werd de cultus verboden en verdrongen door het zegevierende christendom.


Mithras was mogelijk gebaseerd op de Oud-Perzische god Mithra die ook een belangrijke rol speelde als goddelijk wezen in het Zoroastrisme en die eerder ook als Mitra naast Varuna, Agni en Indra voorkwam in het pantheon van de Indo-Ariërs die zich op de Vedische traditie beriepen. Mithras is gekleed in een tuniek, broek, mantel en een gepunte hoed (Phrygian cap, tegenwoordig mijter genoemd). Zijn blik is gericht naar de aanschouwer terwijl hij half over de de rug van de stier hangt, trekt het hoofd van de stier naar achter aan zijn neusvleuegels met zijn linkerhand en plant een dolk in de keel van de stier met zijn rechterhand. Verscheidene figuren omgeven de dramatische gebeurtenis. Onder de stier likt een hond het, uit de wond druipende druipende, bloed op terwijl een schorpioen de testikels van de stier aanvalt.


Bij de offering van de drie stieren (Gundestrup Cauldron) lijkt er een hond onder elk van de stieren rond te rennen. De bodem, welke de stervende stier afbeeldt, toont ook zijn doder, gehoornd en een hoofddeksel dragend, halfzwevend op de rug van de stier met een zwaard in zijn hand. Er is nog iets bij het hoofd van de stier dat op een hond lijkt, net als bij zijn poten.

 


Tarvos Gundestrup Cauldron inside


De staart van de stier eindigt in tarwe en een raaf zit op de rug van de stier. Voor de aanschouwer’s linkerzijde staat een erg klein figuur genaamd Cautes, welke het zelfde gekleed is als Mithras en houdt een brandende fakkel omhoog. Boven hem, in de linkerbovenhoek ziet men de zonnegod, Sol, in zijn rijtuig. Er bevindt zich nog een klein mannelijk figuur in het tafereel, Cautopates, welke ook het zelfde gekleed gaat als Mithras. Deze figuur houdt een fakkel vast, omlaag gericht, welke soms, maar niet altijd, brandt. Boven Cautopates, in de rechterbovenhoek, vindt men de maan, Luna. Deze groep figuren is bijna altijd aanwezig, op een enkele variatie na welke meestal een toevoeging is van een regel tekens in de zodiak welke zich boven het gehele tafereel bevindt.


Wanneer men kijkt naar de Tain Bo Cuailnge of Cuchulainn (hond van Cullen), is dat een zoon van de god van het licht Lugh, en de verdediger van Ulster, welke onder vuur is gekomen door de bruine stier. Cuculainn’s vijanden behelzen Morrigan en haar zusters, welke in vogels kunnen veranderen. De dood van de witte stier eindigt de oorlog. Wat men hier heeft is een mythe vergelijkbaar met die van Mithras, een Keltische versie van de zelfde creatie. Dit is niet onaannemelijk aangezien uiteindelijk de Kelten en Perzen afstammen van de Indo-Europese bevolking.


Deze stierslachting mythe met vogels, honden en zo verder, is mogelijk ontstaan in de prehistorie en afgetakt over de eeuwen heen, totdat deze twee verschillende vormen elkaar weer ontmoetten gedurende het Romeinse rijk. Dit is uiteraard een theorie. Er zijn veel verhalen met overeenkomsten, zoals de kosmische koe Audumla de de reus Ymir zoogde totdat hij werd verslagen door Odin, Vili en Ve, waardoor de aarde werd gecreëerd. Zijn bloed verdronk iedereen, inclusief Audumla, behalve de goden en de reus Birgilmir. Na deze zondvloed van bloed was de wereld nieuw geschapen.


Door de betrokkenheid van Odin komt Esus in de verhalen omhoog. In Odin en Runen (Hávamál, het lied van de Hoge), hangt Odin zichzelf, in zijn eindeloze zoektocht naar wijsheid, 9 dagen lang, doorboord met een speer, op aan Yggdrasil om achter het geheim van de runen te komen. Na 9 dagen kwam hij tot het inzicht dat het geheim van de runen in zijn eigen binnenste verborgen zat. Deze afbeelding van een man hangend aan een boom als een offer doet denken aan wat de monniken vertelden over de slacht offers van Esus, welke gewond en bloedend aan een boom opgehangen werden.

 


Tarvos Odin 1 Tarvos Odin 2


Odin werd gelijkgesteld aan Mercury. Esus wordt ook gelijkgesteld aan Mercury waardoor er een gemeenschappelijke oorsprong zou kunnen zijn voor deze twee goden. De Ierse god Lugh (of
Lugus in het Gallisch) werd gelijkgesteld met Mercury, Lugh is de vader van Cuchulainn.  Hierdoor kan met een redelijke, maar onbewezen, zekerheid worden aangenomen dat Esus de doder van de stier was welke bij de levensboom zat, vergezeld door drie godinnen in vogelvorm. Uit het lichaam van de stier zou de wereld zijn ontstaan.

 


Afwijkende theorieën en verhalen zijn niet verrassend aangezien er geen Keltische geschriften zijn uit die periode.

 


Het enige dat men heeft zijn enkele afbeeldingen van een gehoornde god, een stierdoding en een grote boom...


Tarvos Information Management Logo

Copyright © 2009-2017 Tarvos Information Management, Landmansweg 10, 8536 TB Oosterzee, Nederland. tarvos.nl
t m